26 Şubat 2013 Salı

Tabakhaneye Bok Yetiştirmek Hikâyesi

(deri tabaklama işlemi)


Eskiden,  ham derinin işlemlerden sonra kullanıma uygun hale getirildiği fabrikaya 'tabakhane' denilirdi. Osmanlı döneminde tabaklanmamış deriyi kimse almak istemezdi. Her hangi bir hayvan derisini kıyafet, ayakkabı vs. gibi yaşamsal materyallere dönüştürmeden önce tabaklama yapılırdı. Tabaklama işleminde, deri et tabakasından, kıllarından ve yağlarından temizlendikten sonra 'köpek dışkısında' bekletilirdi. Köpek dışkısında bekletilen deri tabakası kıl köklerinden arınır ve deri gözenekleri açılırdı.

Köpek dışkısı,  aynı zamanda deriyi yumuşak hale getiriyordu.

Deri tabaklama aşamasında,  köpek dışkısına ihtiyaç duyulduğundan, tabakhanelerin bulunduğu yerleşim alanlarında, özellikle çocuklar olmak üzere bütün halk ellerinde tenekeler ile taze köpek dışkısı toplar tabakhanelere yetiştirirlerdi. Bekleyen köpek dışkısı kabul edilmezdi, ancak üstünden dumanı tüten köpek dışkısı deri tabaklamaya yarıyordu. Bu yüzdendir ki acelesi olan bir iş yapıldığında 'tabakhaneye bok mu yetiştiriyorsun?' deyimi türkçemize de girmiştir.

Tabakhaneleri ile ünlü olan şehrimiz Safranbolu'dur.

Osmanlı döneminde, deriyi tabakhanede işleyip kullanılabilir hale getiren meslek grubuna ' tabak mısın; it bokuna muhtaçsın' denilirmiş, çok kullanılmasa da bu söz de mecazi bir atasözü olarak dilimizdeki yerini almıştır.



Tabakhaneye Bok Yetiştirmek Hikâyesi, Tabakhaneye Bok Yetiştirmek, Tabak Mısın İt Bokuna Muhtaçsın Atasözleri Ve Deyimler, İlginç

2 yorum:

Adsız dedi ki...

Bilgilendirme için teşekkürler..Kaba taslak olarak biliyordum ama tam detayını öğrenmiş oldum,tebessümlerle.. :)))
Fatoş

Adsız dedi ki...

Sabah yorum yazmıştım da.:)Bir de ekleme yapacaktım:))O devirde 3 konu merakı celp etti:))))))Birincisi:)) köpek dışkısı olayını kim nasıl hangi akla hizmet deneyip icat etmiş :))ikincisi: tabakhanede taze köpek dışkısı ile bu işlemlerle uğraşan elemanlara acıdım :))inşallah eldiven ve burun maskesi/mandal vesaire kullanmışlardır :))bir de acaba tabaklama işlemi bitikten sonra köpek dışkısının temizlenmesi nasıl yapılıyordu acaba?:))ve hijyenik olması nasıl sağlanıyordu? :))mâlum yumuşak oluyormuş ama ya bok kokusu vs.:))üçüncüsü de, o derileri kullananlar iğrenmeden nasıl kullanmışlar :))ben olsam ıgghh bööh kullanamazdım,ne kadar temiz olursa olsun,psikolojik olarak boklu gibi gelirdi herhalde:))bir de dördüncüsü de, dumanı üstünde köpek boku götüren kişiler de göz önüme gelince :)) bunlara da biraz acıdım haliyle..:))Yani bunca millet bokla uğraşıyor :))hiç mibaşka yolu yokmuş,deriyi yumuşatmanın :))bir de acaba haç hayvan boku denemiiler ki, köpek bokunda karar kılmışlar vs..:))Ne b.tan bir mevzuymuş ki:))ben de sabah sabah bunları merak ettim...Neyse,,blogunuz bu arad çok güzel...her telden olması..ve faydalı bilgiler veriyorsunuz.teşekkürler...Fatoş..:))